Дэлхийг хамарсан санхүүгийн хямрал Чехэд нөлөөлж эхэллээ. Үүнээс улбаалан вьетнамчууд, монголчууд болон гадаадын бусад орны ажилчид ажилгүй болж тэдэнтэй холбоотой таагүй явдлууд Чех даяар түгэж байна. Сүүлийн үед ажилгүй болсон гадныхны тоо хурдан өсч эхэллээ.

Тэд энд ирэхийн тулд тавьсан их өр ширнээс болж нутаг орондоо буцаж чадахгүй байгаа ба өнөөхөндөө тэднийг ажиллуулах ажил олгогч чех даяар бараг байхгүй байна. “Lidovii noviny” сонины сурвалжлагч Плзэнь хотын үйлдвэрийн дүүрэгт очсоноор тэдний хүнд байдлыг газар дээр нь нүдээр үзлээ. Энд гадны ажилчдыг ажиллуулдаг гадаадын хөрөнгө оруулалттай хэд хэдэн үйлдвэр байдаг юм. Хямралаас үүдэн захиалга багасч үйлдвэрлэл буурснаар ажилчдаа цомхотгох шаардлагатай болоход түүнд хамгийн түрүүнд гадныхан өртжээ. “Панасоник” телевизийн үйлдвэр гадны ажилчиддаа хоёр сарын цалингүй амралт олгоод байгаа бөгөөд түүнийгээ дуусахад ажилд нь эргүүлж авах магадлал тун бага байна.
Плзэнь хотын сайн санааны байгууллагын “Гадаадынхан ба дүрвэгсдэд зөвлөлгөө өгөх төв”-ийн ажилтан Хэлэна Духкова ажилгүй болж тусламж хүссэн гадныхны хүсэлтэд дарагджээ. Плзэнь хотод хүнд байдалд орсон гадныхныг хүлээн авч тусалдаг газар эднийхээс өөр байдаггүй юм байна. Бид Плзэнь хотын төвд байрладаг хатуу хамгаалалт, хяналттай нийтийн байранд нэвтэрч чадсан юм. Энэ байранд монгол, вьетнам, болгар, румын ажилчид амьдардаг ажээ. Өрөөнүүдэд халаасандаа 200 кронтой ширээн дээрээ гурван ширхэг жижиг талхтай арга ядсан хүмүүс л сууж байлаа. Эд цөмөөрөө ажилгүй бас нутагтаа буцах боломжгүй улсууд юм. Тэд нөхцөл байдал яваандаа сайжрах байх гэж найдаад л сууцгаана. Гэтэл байдал өдрөөс өдөрт улам муудаж байна. Х.Духковагийн үзэж байгаагаар эдний хоёр сарын цалингүй амралт дуусмагц байдал бүр хүнд болно гэнэ. Үүнтэй ижил тохиодол олон байна. Эд бүгдээрээ чехэд ирэхийн тулд олон мянган долларыг хахуульд өгсөн улсууд. Эдний нилээд нь ажилдаа ороод удалгүй халагдсан байхад зарим нь дөнгөж ирээд зорьсон ажилдаа ч орж чадалгүй харлаж байгаа хүмүүс. Тэд одоо өлсөж эхэлж байна. Зөвхөн Плзэнь хотод л гэхэд 20-30 мянган хүн хараар амьдарч байна. Хараар амьдрах, ном журмаар амьдрахын хоорондох зааг маш холбиромтгой байна. Плзэнь хотын захиргааны ажилтнууд болон холбогдох төрийн албан хаагчид эл асуудал яваандаа ямар хүндрэлд хүргэхийг ойлгож байгаа хэдий ч өнөөдөр чухам тийм хэмжээндээ бараг хүрчихээд байгаа бодит байдлыг мэдрээгүй л сууцгааж байна.
Хотын захиргаа энд амьдарч байгаа гадныханд шаардлагатай байгаа зүйлийг судлах болон сурталчилгааны товхимол хэвлэн тарааж мэдээлэл олгох, шилжих хөдөлгөөнд нь дүн шинжилгээ хийх, монгол ажилчдад чех хэлний анхан шатны мэдлэг олгох курс хичээллүүлэх зэрэг төслүүд хэрэгжүүлж байгаа ч энэ бүхэн нь бүрэлдэн бий болсон нөхцөл байдлыг тэд бүрэн мэдэж байна гэсэн үг хараахан биш. Энэ хотод ажиллаж амьдарч байгаа вьетнамчуудын дийлэнх нь үйлдвэрт ажилчнаар ажиллахаар ирж байгаа мөртлөө жижиг аж ахуй эрхлэгчдэд олгодог виз авсан байдаг гэнэ. Вьетнамчуудын хувьд нөхцөл байдал илүү хүнд байна. Тэд өөрсдийн үндэстний холбоондоо л найдахаас бус бусад байгууллагуудад огт ханддаггүй байна. Өлсгөлөн хүн чех хэлний курсын тухай бодохгүй нь мэдээж ойлгомжтой. Бид нөхцөл байдлыг хоцорч мэдэрснээ хүлээн зөвшөөрнө. Үүний балаг одоо бидэнд ирж байна хэмээн Плзэнь хотын захиргааны ажилтан Хана Мартина хэллээ. Тэрээр ажил үүргийн хувьд гадаадынхны асуудлыг хариуцдаг ажээ. Үүссэн нөхцөл байдалд Хана сэтгэл их зовж байна. Одоохондоо тэрээр энэ асуудлаар ганцаархнаа л зүтгэж байна.
Захиргаандаа гадаадын ажилчдын асуудал хариуцсан ажилтантай хот одоогоор чехэд Плзэниэс өөр байдаггүй. Тэрээр эрхэлсэн ажлаа гүйцэтгэхдээ ганцаардан хүн хүчээр дутагддаг гэнэ. Ханагийн үзэж байгаагаар энэ асуудлыг бүхэл бүтэн тасгийн хэмжээнд хариуцан ажиллах шаардлагатай юм байна. Бид холбогдох байгууллагуудад хангалттай мэдээлэл өгч байгаа ч гэсэн харамсалтай нь тэд тодорхой арга хэмжээ авахгүй байна. Байгууллага хоорондын ажлын уялдаа үнэхээр муу байна, зүйрлэн хэлбэл зүүн гар нь баруун гарынхаа юу хийж байгааг мэдэхгүйтэй адил гэж хэлж ч болно хэмээн тэр хэллээ. Плзэньд нөхцөл байдлыг шийдвэрлэхэд чиглэгдсэн төсөл хэрэгжүүлээд эхэлжээ.
Уг төслийг Дотоод хэргийн яам санхүүжүүлж, төслийн хөрөнгийг зөвхөн гуравдагч орноос ирэгсдэд зарцуулахаар заасан байгаа аж. Иймээс түүнд европын холбооны гишүүн орноос ирсэн ажилчид хамрагдах боломжгүй юм байна. Европын холбооны гишүүн орноос ирсэн ажилчид цагдаагийн газар бүртгүүлэх шаардлагагүй ба тэднийг захиргааны журмаар тус улсын нутаг дэвсгэрээс хөөн гаргаж ч болохгүй юм. Гэтэл европын холбооны гишүүн Болгар, Румын улсын ажилчдад туслах мөнгө бас хэрэгтэй байна. Ажилчин зуучилдаг агентурууд өөрсдийн үйлчлүүлэгчид болох гадны ажилчдыг их мөлжиж байна. Сүүлийн үед тус хотод гадныхны насанд хүрээгүй, сургуульд хамрагдаагүй тэнэмэл хүүхдүүд ч олширчээ. Насанд хүрээгүй хүүхдийг ажилчдын нийтийн байранд амьдрахыг зөвшөөрдөггүй юм.
Зөвхөн Плзэньд л ийм асуудал үүсчихээд байгаа ч юм бас биш. Млада Болэслав, Пардубицэ, Либэрэц, Бланско хотуудад ч олон зуун гадныхан ажилгүй болж байна.

Гадныхан занганд

Чехэд хорь гаруй жил амьдарч чехээр маш сайн ярьдаг болсон, одоо монголчуудын эрхийг хамгаалагчийн албан ёсны бус үүрэг гүйцэтгэж байгаа Ариунаа хэмээх бүсгүй бараг муужрахад бэлэн явна. Тэрээр Бэроун хотоос бараг зуун монгол хүн утасдаж өөрсдийг нь ажлаас халсан тухай болон одоо нийтийн байрнаас хөөж гудманд гаргах гэж байгаа тухай надад мэдээлсэн гэж хэллээ. Би тэдэнд туслаж байгаа ганцхан хүн нь. Тэдний бүх л асуудлууд ыадад тохогддог, одоо түүнийг нь хөөцөлдөх чадал ч алга боллоо. Намайг мафийнхан заналхийлсэн, би тайван ч унтаж чадахгүй байна, тэдний хэлсэн үг одоо ч чихэнд сонсогдсоор байгаа гэв. Ариунаа бидэнд нэгэн тохиолдлын тухай ярьсан юм. Энэ нь зөвхөн ганц хүнд л тохиолдсон зүйл биш байх.
Өнгөрсөн долоо хоногт сайн санааны байгууллагад нэгэн монгол иржээ. Тэрээр хөдөлмөрийн осолд орон гэмтсэнээс үүдэн ажилгүй, үүнээ дагаад виз нь хүчингүй болсон гэнэ. Ингээд хэдхэн хоногийн дотор харлаж нийтийн байрныхаа мөнгийг ч төлж чадахгүйд хүрчээ. Амьдарч байсан нийтийн байранд нь шалгалт ирэхэд тэднээс зугтан цонхоор үсрээд гуяныхаа ясыг хугалж. Түүнийг ажиллуулж байсан агентур эрүүл мэндийн даатгалыг нь төлөөгүй байснаас болж тэрээр мэс ажилбар хийлгэснээс хойш хэдхэн хоноод нөхөн сэргээх эмчилгээ хийлгэж чадалгүй бас ямар нэгэн өвчин намдаагч эм тариагүйгээр эмнэлгээс гарчээ. Эмнэлгээс сайн санааны байгууллагад арай ядан хүрч ирсэн байна. Ингээд ажил, орох орон, мөнгө төгрөг ч үгүй, эмнэлэгт эмчлүүлсний төлбөр 50 мянган кроны, бас чехэд ирэхийн тулд хахуульд өгсөн мянган доллар гээд баахан өртэй л хоцорч. Сайн санааны байгууллагын ажилтан Хэлэна Духкова чехээр бага сага ярьдаг танил монгол бүсгүйнхээ тусламжтайгаар өөрийнхөө машинаар түүнийг таньдаг монгол айлд нь түр байлгахаар хүргэн өгчээ.

Мирэк Тополанэк: Чех ажилчныг халж болохгүй

Ерөнхий сайд Мирэк Тополанэк энэ асуудлыг хөндөж “Прима” телевизэд санхүүгийн хямралын тухай ярилцлага өгөх явцдаа шууд биш ч гэсэн гадны ажилчдын эсрэг байр сууриа илэрхийллээ. Фирмүүд чех ажилчдаа халж байна уу эсвэл гадныхныг халж байна уу гэдгийг анхааралтай ажиглацгаах хэрэгтэй байна гээд, миний хувьд тэд чех ажилчдаа халахгүй байх гэж бодож байна хэмээн мэдэгджээ. Тэрээр гадныхны оронд чех ажилчид халагдах ёсгүй гэсэн бодлоо ийнхүү илэрхийллээ.

“Lidovu noviny” сониноос Т.Одонхүү

ЕНАП агентлагийн урилгаар долоо хоног БНСУ-д зочлохдоо тэнд ажиллаж амьдарч байгаа монголчуудтай уулзаж тэдний амьдрал, ахуйтай танилцаж, халуун дотно яриа өрнүүлснээ уншигч та бүхэндээ хүргэж байна.
Тус улсад 20 гаруй мянган монгол иргэн, 600 гаруй хүүхэд байдаг гэсэн албан бус тоо баримтыг хэлж байлаа. Сөүлд монгол эмнэлэг, лам, зурхайч, бариач, карго, үсчин, дэлгүүр, хоолны газар, банк, сургууль гээд Монголын гэсэн тодотголтой үйлчилгээ аль хэдийнэ нэвтэрчээ.

Сонин хэвлэл гэхэд “Дээдсийн хүрээлэн”, “Хүмүүсийн амьдрал”, “Сэрүүлэг” гэх мэт шар.сонин байнга очдог аж. Тэнд амьдарч буй монголчуудын ихэнх нь шар хэвлэл авч уншдаг юм байна. Нэг сонин нь 1500 вон гэнэ.
Монголчуудын халаасыг “сэгсэрдэг” бас нэг үйлчилгээ нь урлагийнхны тоглолт. Хошин урлагийнхан, зохиолын дуучид, рок, попынхон ээлж дараалан очиж монголчууддаа тоглолтоо сонирхуулдаг юм байна. Тасалбар нь 25-30 мянган вон гэсэн жишиг тогтжээ. Гэрээгээр ажиллагсдын хувьд эрүүл мэнддээ анхаарч, эмнэлгийн үйлчилгээнд хямд төсөр хамрагддаг бол хараар ажиллаж, амьдарч байгаад нь эмнэлгийн үйлчилгээ нилээд хүнд тусдаг байна. Солонгосын эмнэлэгт зөвхөн үзлэгийн үнэ 10 мянган вон, онош тогтоож эмчилгээ хийлгэх бол талийдаг аж. Харин сүмийн эмнэлгүүд хямд үзлэг, үйлчилгээ нэвтрүүлснээр хууль бус амьдарч байгаа иргэдэд ач тусаа өгсөн сайхан үйлчилгээ болжээ.
Монголоос авч ирж зарж байгаа хүнсний бараа бүтээгдэхүүн Солонгост 2-3 дахин нугарсан үнээр борлогддог юм байна. Тухайлбал, “Талх, чихэр компани”-ийн бүх төрлийн боов, боорцог нэг уут нь 5000 вон, бидний хэрэглэж дассан шпрот 2500, ууттай гүрж ногоон цай 2000, жигнэсэн мах 6000, шоколадууд 3000, липтон цай 3000, алаг салат 5000, хиам нэг кг нь 12 мянган вонын үнэтэй аж. “Хараа” архи хэмжээнээсээ шалтгаалж 9-12 мянган вон, “Хар чингис” 25 мянга, зөгийн бал 6000, цуу 4000 вонын үнэтэй. Манайхны их хэрэглэдэг халуун сав 30 мянган вон гээд тавьчихсан нь ихэд гайхшруулж зургаан мянгын үнэтэй халуун сав яагаад 30 мянга хүрдэг байна вэ? хэмээн бодож худалдагчаас лавлахад, халуун сав чирч ирдэг хүн энд байдаггүй юм гэв. Солонгост халуун сав гэсэн ойлголт байхгүй. Тэгвэл манай монголчууд өтгөн сүүтэй цайгаа чанаад халуун савандаа хийж авч явахаас эхлээд орой ирэхэд нь халуун цай, халуун усаа савлаж хэрэглэдэг учраас эрэлт ихтэй байдаг хэмээн тайлбарлалаа.

“Хаалгаа барьсан” эзэд цалинд нь тааруулж бараа “шахжээ”

Дэлхийд нүүрлээд байгаа эдийн засгийн хямрал БНСУ-ыг тойрсонгүй. Жижиг хувийн үйлдвэрүүд хаалгаа барьж тэнд ажиллаж байсан монголчууд ажилгүй болох аюул нүүрлэж байна. Төрөл бүрийн эмэгтэй хүний цамц оёж гадаадад гаргадаг оёдлын үйлдвэрийн оёдолчин Г.Туяа, “Би энэ үйлдвэртээ овоо хэдэн жил ажилласан. Манай эзэн монгол ажилчдад их элэгсэг ханддаг. Яагаад гэвэл, бид тусгай машинууд дээр нь хурдан даддагажиж, амархан сурдаг. Үйлдвэрт маань зургаан монгол эмэгтэй бий. Бидний хийсэн бүтээгдэхүүн АНУ, ОХУ-ын зах зээлд гардаг гэсэн.
Сүүлийн үед яаж ч ажиллаад цалин нэмэгдэхгүй. Зарим тохиолдолд цалингаа цаг тухайд нь өгч чадахгүй болоод байсан л даа. Тэгээд нэг л мэдэхэд дампуурлаа зарлачихсан. Бид үйлдвэрийн үлдэгдэл барааг хямд үнээр зарж борлуулах ажилд нь оролцсон. Эзэн биднээс уучлалт гуйгаад цалин хөлсөнд тохирсон үнээр цамц “шахсан”. Нэг цамцаа 32 мянган воноор зардаг юм билээ. Бидэнд нэг цамцаа 15 мянган вонд бодож өгсөн. Би сард 950 долларын цалин авдаг. Цамцаа сүүлийн хоёр сарын цалинд маань бодож өгсөн. Би гэхэд бүх цамцаа Монгол руу ачуулчихсан байгаа. Аягүй бол та ч манай үйлдвэрийн цамцыг авч өмсөж магадгүй” хэмээн инээв. Цамцны хувьд чанар, хийц, загвар сайтай, нимгэн даавуу, силкин, гоёлын цамц оёдог гэлээ.

Доллар “хаан” биш

Түндэмуны Монгол хотхонд нутаг нэгтнүүдтэйгээ уулзаж байх үеэр Сөүлээс нилээд зайдуу хөдөө модны үйлдвэрт ажилладаг Б.Пүрэвсүрэн хэмээх залуу “Би нэг санаа хэлмээр байна” гэсээр ирсэн юм. Ерөнхий сайдын айлчлалын үеэр албан ёсны таван банкаар мөнгөө гуйвуулахаар болж жижиг мөнгө гуйвуулдаг хувийн карго бүгд хаагдсан. “ХААН”, “Монгол шуудан”, “Капитрон”, “Голомт”, “Анод” гэсэн банкуудаар мөнгө гуйвуцулахад баталгаатай хэмээн Солонгост салбаруудыг нь нээсэн. Тэгтэл Монгол руу цалингийнхаа хэд гурван төгрөгийг шилжүүлье гэхэд л заавал воноо доллар болгодог. Улсын банк л юм бол ямар л бол ямар валютаар хөрвөх учиртай гэж боддог. Ер нь хүссэн валютаар хөрвүүлж болохгүй гэж үү. Ганц долларыг шүтээд суугаад байдаг нь банкуудын ханш дээр нь тоглож ашиг олдог нэг боломж байх. Евро, юань, иен ч байсан яадаг юм бэ, зах зээлд тогтвортой валютаар хөрвүүлэх шаардлагатай байна. Өнөөдөр сая 500 мянган вон Монгол руугаа явуулах гэсэн вонын ханш эрс буугаад доллар өсчихлөө. Тэгвэл аль нэг тогтвортой валютаар мөнгийг маань хүлээн аваад Монголд хүссэн валютаар өгөх ёстой. Ганц долларыг шүтэж суудгаа болих цаг болсон” гэж байлаа. Тэрээр тавилга хийдэг үйлдвэрт ажилладаг бөгөөд Солонгост ирэхээсээ өмнө манай хэвлэл мэдээллийн байгууллагад сэтгүүлчээр ажиллаж байсан гэлээ. Гэрээр ингэж ажиллаагүй бол сэтгүүлчийн цалингаар өөрийн гэсэн байртай, унах унаатай болж амжихгүй байлаа.
Эр хүн чинь “үүрээ засах”, үр хүүхдээ, гэр орноо авч явах гээд эмэгтэйчүүдээс илүү ачаа үүрдэг. Ямар сайндаа л хүний нутагт борви бохис хийлгүй ажиллаж өөрийн гэсэн орон гэртэй, оочих аягатай боллоо. Залуу насны эрч хүчтэй үедээ ажиллаж хэдэн төгрөг хуримтлуулах гэж зүтгэж явна” гэв. Солонгосын ажил олгогчид ажилдаа сайн, итгэлтэй хүмүүсийн гэрээг сунгаж ажиллуулдаг гэнэ. Тэрээр найман жил энд ажиллаж байгаа бөгөөд эхнэрээ татаад авчихсан хамт нэг үйлдвэрт ажилладаг юм байна. Цалин нь сая 800 мянган вон авдаг байсан бол одоо илүү цагийн мөнгө өгөхөө больсон. Энэ нь эдийн засгийн хямрал нүүрлэж эхэлсний гай шууд ажилчин бидэнд тусч байгаа нэг хэлбэр хэмээн ярив. Энд архины шил, АПУ-гийн шошгийг ашиглаж хуурамч архи үйлдвэрлэж байгааг олон хүн хэлж байлаа.
Монголоос ирж байгаа “Хар чингис”, “Хараа”, “Алтантүрүү”, “Мөнгөн түрүү” эндхийн архинаас шал өөр амттай байдгийг ч дуулгаад авлаа. Монгол архины салбарыг энд нээснээр монголчуудын архидалт ихсэж гэмт хэрэг зөрчилд орох нь нэмэгдсэн гэнэ. АПУ-гийн салбар нээгдээгүй байхад сөжү, шар айраг л ууна, согтолт багатай, айхтар онц ноцтой хэрэг гарах нь ховор байсныг тэд хэлж байлаа.
Монголчуудын нээсэн архины салбар дэлгүүрт виски, Хараа, Чингис, Алтан түрүү, Мөнгөн түрүү гээд нөгөө л 40 градусын айхтар хүчтэй монгол архи бүгд байдаг. Тэр бүү хэл монгол хоолны газруудад архиар үйлчилдэг болсноор бие биенийхээ хэрцгийгээр амь насыгнь бүрэлгэсэн хэрэг цөөнгүй гарсанд эмзэглэж явдгаа “Монгол таунд” таарсан монголчууд хэлсэн.

“Чингис хивсээ хуу татаад авсан”

Г.Тамир хэмээх залуу Сөүлд ажиллаж амьдраад багагүй хугацаа өнгөрчээ. Тэрээр, бэлэг сэлтээ анхаармаар юм билээ шүү хэмээн онцолж байсныг дуулгая. Тэрээр ээлжит амраитаараа Монголдоо ирээд буцахдаа нөгөө л монгол хүний зочломтгой, дайламтгай зангаараа үйлдвэрийнхээ эзэнд “Чингис хаан”-ы дүртэй хивс, архи, ааруул хурууд гээд Монголын аль сайхан гэж бодсон идээ ундааны дээжээ аваад очжээ. Манай Монголын идээ гээд ааруулаа үйлдвэрийн солонгос ажилчиддаа амсуултал зарим нэг нь ярвайгаад хогийн сав руу хаяж байхыг хараад эвгүйцэх сэтгэл төрдөг юм билээ. Үйлдвэрийнх нь эзэн Тамирт нилээн сайн, хаяа караокед дуулж хамт хооллодог гэнэ. Нэг удаа түүнийг гэртээ урьтал нөгөө хэдэн сарын өмнө бэлэглэж байсан эзэн Чингисийн хөрөгтэй хивсийг нь үүдэндээ дэвсчихсэн. Тэрэн дээр нохой нь хэвтэж байхыг хараад дотор нь харанхуйлж ёстой уйлмаар болсон.
Тэгээд танд энэ хэрэггүй бол би авъя даа. Энэ хивс үүдэнд дэвсдэг эд биш. Бидний хүндэлж биширдэг их эзэн Чингис хаан маань байгаа юм гэж хэлээд хуу татаж аваад гарчээ. Маргааш эзэн нь уучлалт хүссэн гэдэг. Манайхан л болсон хойно хүмүүст бэлэг сэлт энэ тэр гээд бөөн юм болдог. Бидний дээдэлж биширдэг юм бүрийг гадаадын хүмүүс тэр бүр мэддэггүй. Тийм болохоор зүгээр жижиг бэлэг дурсгалын нандин зүйл бэлэглэх нь зүйтэй юм шиг санагдсан гэж байв. Хүний нутагт монгол хүн улам үндсэрхэг үзэлтэй болдог юм шиг санагдсан. Дээдэлдэг идээ ундаа, бүтээгдэхүүнээ хог мэт үнэлүүлэхээс татгалзаарай хэмээн дараа дараагийн ирэх монголчууддаа сануулах үүднээс энэ түүхээ өгүүлж байна гэлээ.
Ер нь Сөүлд амьдарч байгаа монголчуудын олонхийн санал нь гэр бүлээрээ гэрээгээр ажиллахыг их хүсдэг нь илт байлаа. Энэ асуудлыг холбогдох яам тамгын газруудад нь хэлж дамжуулж огөөч ээ. Сэтгүүлч та бүхэн олны саыаа бодлыг сонсож дамжуулдаг гүүр шүү дээ. Тийм болохоор илэн далангүй ярьж байна гэцгээж байлаа. Сүүлийн үед гэр бүл салах, хүүхэд ончрох асуудал маш их гарч байгааг дурьдсан юм. Гэр бүлээрээ ажиллагсад илүү тогтвор суурьшилтай, сэтгэл санаа тайван амгалан, монго ч сайн хураадаг аж. Монголчууд зарим Азийн орнуудын хүмүүс шиг насаараа хүний нутагт амьдрах хүсэл огт байдаггүй. Хэдэн төгрөг хийчихвэл нутгийн зүг хүлгийн жолоо хурдан залахсан л гэж бодож явдаг хэмээн хэлж байсан.
Одоогоор Соүлд албан ёсны нэгмонгол сургууль байдаг. Гэхдээ Сөүл дэх монгол хүүхдүүдийг бүгдийг хамарч чаддаггүй юм байна. Зарим эцэг, эхчүүд хүүхдээ өндөр төлбөртэй сургууль, цэцэрлэгт сургадаг. Сүмийн сургууль нь хямд боловч сургалтын чанар тааруу учраас тэр бүр хүүхдээ сургах нь ховор гэнэ. Солонгос дахь Монгол хотхоны байрны наймдугаар давхарт байрлах “Жигүүр” каргоны эзэн Т.Болдбаатар өөрийн гэсэн махны төрөлжсөн дэлгүүртэй. Австралийн үхэр, хонины мах зардаг. Хонины мах кг нь 6000, үхрийн мах 8500, үхрийн элэг сэмж 4000 вонын үнэ ханштай. Тэр ч бүү хэл мах худалдаж аваад өөрсдөө хиам үйлдвэрлэдэг гэсэн. Гэрээгээр ажиллагсдын байр, хоолыг тухайн үйлдвэр нь хариуцдаг юм байна. Зовхи нь өөдөө зарим монгол иргэд маань яг л эх нутагтаа амьдарч байгаа шиг тансаг сайхан амьдардаг гэнэ. Хоёроос гурван өрөө байртай, халуун усны душ, банн бүгд бий. Ийм байранд амьдрахад зөвхөн барьцаанд нь 5-10 сая вон төлөхөөс гадна cap бүр 200-300 мянган вон төлдөг юм билээ. Монголчууд маань хаа ч явсан цоглог улс юм. Бүгд л солонгос хэлээр чөлөөтэй ярьж, Сөүлийн гудамжинд машин хөлөглөж дуртай газраараа давхиж явна.

Д.Догсмаа